§Obrońca z urzędu

Obrońca z urzędu — kto może go dostać

Odpowiedź w skrócie

Obrońcę z urzędu wyznacza się osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów obrony bez uszczerbku dla niezbędnego utrzymania siebie i rodziny. Wniosek składa się w sprawie, w której toczy się postępowanie. Decyduje sąd — także wtedy, gdy sprawa jest jeszcze na etapie postępowania przygotowawczego.

I. Przesłanka majątkowa

Ustawa nie podaje progu kwotowego. Ocenie podlega całość sytuacji: dochód, liczba osób na utrzymaniu, stałe zobowiązania, majątek i okoliczności szczególne, na przykład utrata pracy w związku z tymczasowym aresztowaniem.

II. Co realnie wpisać w uzasadnieniu

Najczęstszy błąd to napisanie „jestem w trudnej sytuacji materialnej" i nic więcej. Takie uzasadnienie nie daje sądowi żadnej podstawy do oceny. Wpisz konkrety:

  • dochód netto gospodarstwa domowego — kwota miesięczna, źródło
  • osoby na utrzymaniu — ile, w jakim wieku, czy któraś wymaga opieki
  • stałe wydatki — czynsz, media, raty, leki, alimenty; kwoty, nie ogólniki
  • majątek — czy jest mieszkanie, samochód, oszczędności; jeśli nie ma, napisz to wprost
  • zmiana sytuacji — jeżeli dochód zniknął wraz z zatrzymaniem, to jest kluczowa okoliczność

III. Gdzie złożyć wniosek

W biurze podawczym sądu właściwego dla sprawy albo za pośrednictwem prokuratury prowadzącej postępowanie przygotowawcze. Wniosek można też nadać listem poleconym. Osoba pozbawiona wolności składa pismo za pośrednictwem administracji jednostki penitencjarnej.

IV. Ile trwa rozpoznanie

Nie ma jednego terminu. W sprawach z tymczasowym aresztowaniem wnioski rozpoznaje się szybciej. Nie obiecujemy terminów, bo różnią się między sądami i zależą od etapu sprawy.

V. Co, gdy sąd odmówi

Na zarządzenie o odmowie wyznaczenia obrońcy z urzędu przysługuje zażalenie. Można też złożyć nowy wniosek, jeżeli sytuacja majątkowa się zmieniła — na przykład po utracie pracy albo po pojawieniu się kosztów leczenia.

VI. Czy można wskazać konkretnego adwokata

Wniosek o wyznaczenie konkretnej osoby nie jest wiążący. Wyznaczenie następuje z listy prowadzonej przez okręgową radę adwokacką lub radę okręgowej izby radców prawnych. W praktyce wskazanie bywa uwzględniane, ale nie jest to uprawnienie.

VII. Zmiana obrońcy z urzędu

Jest możliwa, ale wymaga wykazania konkretnych powodów — nie wystarczy niezadowolenie. Podstawą bywa utrata zaufania albo brak realnego kontaktu z obrońcą.

Co dalej

Źródła

Stan prawny przeglądany 18.08.2026.

Publikacja: · Aktualizacja: